Z cyklu – Słynni Zawiercianie – Wiktor Weintraub. Urodził się 10 kwietnia 1908 w Zawierciu, zmarł 14 lipca 1988 w Cambridge, Massachusetts. Historyk literatury polskiej i dyplomata żydowskiego pochodzenia, profesor na Uniwersytecie Harvarda. Urodził się w rodzinie urzędniczej – urzędnika spółdzielni pracowników zawierciańskich zakładów przemysłu włókienniczego Maurycego i Rebeki E. z Dobrzyńskich. Weintraubowie mieszkali w drewnianej willi nad brzegiem Warty. Ukończył Prywatne Gimnazjum Męskie w 1925 roku. Jego nauczycielem języka polskiego był Stanisław Rączka. Wspominany już przez nas w poprzednich wspomnieniach słynnych zawiercian. Studia polonistyczne odbył na Uniwersytecie Jagiellońskim. Doktorat zrobił w 1930 roku – praca: Styl Jana Kochanowskiego. Pracował w Warszawie w redakcji „Wiadomości Literackich” w latach 1934–1937. W 1937 roku wyjechał na stypendium rządu francuskiego do Paryża. We Francji zajmował się badaniami nad stosunkami kulturalnymi polsko-francuskimi w XVII wieku. We wrześniu 1939 roku wraz z falą uchodźców i z żoną udał się na Wschód. Próbował przedostać się do Rumunii. Ostatecznie znalazł się pod Uralem. We wrześniu 1941 roku powołano go na stanowisko urzędnika biura prasowego Ambasady Polskiej. Wyjechał do Moskwy, a następnie do Kujbyszewa, dokąd ewakuowano korpus dyplomatyczny. W 1942 roku, wraz z grupą pracowników ambasady, wyjechał na Bliski Wschód. Przebywał w Teheranie, a następnie w Palestynie, gdzie redagował pismo „W drodze”, przeznaczone dla licznej emigracji wojennej. Współpracował z W. Broniewskim i T. Parnickim. Przy piśmie powstało też wydawnictwo książek. W latach 1945–1950 pracował w Londynie jako urzędnik polskiego Ministerstwa Informacji. Pisał artykuły oraz wykładał literaturę polską na polskich kursach nauczycielskich. W 1950 roku przeniósł się do USA. Wykładał język i literaturę polską jako visiting lecturer na Harvard University. Współpraca z innymi profesorami i studentami układała się znakomicie, a kontrakt był wielokrotnie przedłużany. Starał się o stypendia dla polskich badaczy. Opublikowanie w 1954 roku książki w języku angielskim „The Poetry of Adam Mickiewicz” spowodowało nominację profesorską i objęcie katedry. W 1954 roku otrzymał stanowisko profesora nadzwyczajnego, a w 1959 roku profesora zwyczajnego. Dzięki wsparciu finansowemu nowojorskiej Fundacji im. Alfreda Jurzykowskiego mogła powstać na Harvardzie samodzielna katedra języka i literatury polskiej. Znacznie rozbudowano także dział polski w bibliotece uniwersyteckiej. W 1978 roku przeszedł na emeryturę, ale nadal pracował naukowo, pisząc liczne artykuły i książki z dziedziny literatury. Był członkiem honorowym warszawskiego Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza (od 1978 roku) oraz krakowskiego Stowarzyszenia Miłośników Języka Polskiego. W 1988 roku został członkiem zagranicznym PAN. Jego imię nosi jedna z ulic w Zawierciu.
7 stycznia 2026

